ارک قالاسی داقیلیر

ارک قالاسی - تبریز سسی : سياسي رئژيملر دييشديکجه، ايرانداکي تاريخي آبيده لر ده جيلدن-جيلده دوشور. تبريزده کي ارک قالاسي نين موزهلرده کي شکيللري و اينديکي گؤرونوشو بونو دئيير.
«آزادليق» راديوسونون امکداشي آبباس آتیلايين تبريزده بله ديييه بيناسي نين آرشيو موزه سينده گؤردوکلري:
«۱۹۶۷-جي ايلده قالايا باييردان پيللکنله چيخماق اولورموش. ايندي پيللکن حيصه سي تاماميله سؤکولوب. ۱۹۶۷-جي ايلدن داها اوللره آيد فوتو ايسه گؤسترير کي، تاريخي ارک قالاسي دؤرد قالا ديواريندان عيبارت ايميش. سونرالار ايسه قالانين گيريش ديواري اوچوردولوب».
۲۵ ايلدن آرتيقدير کي، تبريزدن اوسلو شهرينه کؤچموش آذربايجانلي اسد تاغيزادنين اوشاقليق خاطيره لري ارک قالاسي ايله باغليدير. او، قالانين ياخينليغينداکي محلله لردن بيرينده ياشاييب:
«ارکين آرخا ديوارلاريندا توپلاردان آچيلان آتش ايزلري وار ايدي. او ديوار ستارخانين سنگري ايدي. او زامان ارک توپلا وورولا-وورولا ييخيلماييب. بو، منيم اوچون بير ايدئال ايدي کي، ارک آياق اوسته دير، تبريز آياق اوسته دير. بيز دوشونوردوک کي، ارک نه قدر کي، توپلا ييخيلماييب، تبريزين اينقيلابچيليغي دا ييخيلماياجاق. اونون اطرافيندا بير باغ دا واردي، ايندي داغيديبلار اوراني. عوضينده ناماز اوچون بير يئر دوزلديبلر، بو دا کي اونون آرشيتئکتوراسيني بير-بيرينه ووروب».
اسد تاغيزاده حساب ائدير کي، ايران هؤکومتي نين آبيده لره موناسيبتينده ميللي آيري-سئچکيليک اؤزونو گؤسترير:
«قئيري-فارس ميلتلرين آبيده لرينه اهميت وئريلمير. او جومله دن ارک قالاسينا. اوردا يوکسک آمفيتئاتر وار ايدي، اينقيلابدان سونرا سؤکوب-داغيتديلار. منجه، بو، آسسيميلياسييا سيياستي نين اساسيندادير. ايراندا بئله بير شوعاعر وار کي، «بير مملکت، بير ميلت، بير ائتنيک، بير ديل، بير تاريخ» اولماليدير. بونو سوبوت ائتمک اوچون ده گرک او بيري آزليقلارين، او بيري ميلتلرين آبيده لري، تاريخلري ده آرادان گئده. حتّی بوردا يونئسکو طرفيندن تانينان آبيده لره ده اهميت وئريلمير. حتّی اونلارين دا محو اولماسينا يارديم ائديرلر. «بير ميلت، بير مدنيت» شوعاعري اونا گتيريب چيخاريب کي، بو آبيده لر ده، تاريخ ده، ايقتيصادي آزادليقلار دا ديسکريميناسييايا معروض قاليرلار».
کانادا اونيوئرسيتئتينده شرقشوناسليقدان درس کئچن عليرضا عسگرزاده ده ايران ايسلام جمهوریسي نين تاريخي آبيده لره ياد موناسيبتيندن ناراحاتدير. او، بونو آرادان قالديرماق اوچون بير نئچه مئکانيزم اولدوغونو دئيير:
«بيري اودور کي، اوردا – آذربايجاندا بيزيم اينسانلاريميز بو ايشين قارشيسيندا موقاويمت گؤسترسينلر. ارکي داغيديب مسجيد تيکنده گرک اؤزلري چيخسينلار خيابانلارا، قويماسينلار بو ايشي گؤرمه يه. تبريزده، اورمييادا، اردبيلده گنجلر بو مسئله لري دوشونورلر، اعتيراضلاريني بيلديريرلر. آما بو گرک داها چوخ اولسون، هؤکومتين قولاغينا يئتيشسين کي، خالق نارازيدير بو وضعيتدن. اونون تاريخي آبيده لرينه، کولتورونه، هورريتينه حؤرمتسيزليک اولور. چونکي او تاريخي آبيده لر خالقين هورريتي نين بير پارچاسيدير».
ارک قالاسي ايله باغلي بير نئچه ايل اؤنجه تبريزدن اولان ميلت وکيلي اکبر اعلمي ده پارلامئنتده تنقيدي چيخيشلار ائتميشدي. آما تنقيد قالايا موناسيبتي دئييشمه ييب.
عليرضا عسگرزاده دئيير کي، ديگر طرفدن، آذربايجان دياسپورونون اوزرينه مسئوليت دوشور:
«ايمکاني اولان آداملار، مئديايا الي چاتانلار، يازيب-پوزا بيلنلر بونو دونيا ايجتيمايتي نين نظرينه چاتديرماليديرلار».
ايران پرئزيدئنتي محمود احمدي نژاد مي-ژوئن آيلاريندا سئچکيقاباغي چيخيشلاريندا آذربايجانليلارين ايران تاريخينه تؤهفه لريندن دانيشيب، بو اؤلکه ده مدني، ديني، ميللي ديسکريميناسييايا يول وئريلمه ديگيني دئييردي.
عليرضا عسگرزاده طاليبانين تاريخي آبيده لرله داورانيشيني نومونه چکه رک دئيير کي، بو، بشري مسئله دير:
«افقانيستاندا بوددانين هئيکللريني، موجسسمه لريني ووروب داغيداندا، بوتون دونيا بو وحشيلييه اعتيراض ائتدي. چونکي او، يالنيز افقانيستانين آبيده سي دئييلدي، بوتون بشريتين مدني ميراثيدير. عئيني سؤزو آذربايجانين آبيده لري حاقيندا دئمک اولار».
شرقشوناس-عاليم پروبلئمين يونسکو-نون، ب.م.ت-نين ديقتينه چاتديريلماسي نين واجيبليگيني بيلديرير/


